Spaarndam in het kort: kerkgeschiedenis, scheepsbouw en waterverdediging

De sluizen, de Oude Kerk en de verdedigingswerken vertellen verschillende hoofdstukken uit de geschiedenis van Spaarndam. Waterbeheer, scheepsbouw en landsverdediging komen hier samen. Dit korte historische overzicht belicht die geschiedenis.

Verspreid door Spaarndam staan tien stalen informatieborden over historische locaties, meldt HC Nieuws. Ze behandelen onder meer de Kolksluis, de forten en ijsbaan Nova Zembla. Ook de scheepswerven en palingrokerijen krijgen aandacht. Vooral de scheepsbouw drukte een stempel op het dorp: volgens het nieuwsartikel waren de werven bijna een eeuw lang de belangrijkste bedrijven van Spaarndam.

De Oude Kerk en de herinnering aan Cruquius

Ook de kerkgeschiedenis kent een duidelijke breuk. Volgens de monumenteninventaris werd de bakstenen Nederlands-hervormde kerk in 1627 gebouwd ter vervanging van een kapel. Die kapel werd al in 1328 vermeld, maar ging in 1626 door een storm verloren. In 1844 volgde een ingrijpend herstel van de kerk.

De oorspronkelijke plattegrond wordt beschreven als een langwerpige achthoek. Later kwam aan de noordzijde een bouwdeel met een driezijdige sluiting. Binnen noteerde de inventaris onder meer een eiken preekstoel uit 1665 en de grafkelder van Nic. Cruquius, hersteld in 1913. Deze gegevens beschrijven het historische interieur; reguliere bezichtiging is daarmee niet vastgesteld.

Water als verdediging

Naast het waterbeheer heeft Spaarndam een militaire watergeschiedenis. De monumentenbeschrijvingen van Spaarndam verbinden onder meer de damssluis aan de Heksloot nabij het Spaarne met de Stelling van Amsterdam. Deze verdedigingslinie werd tussen 1880 en 1920 aangelegd door het Departement van Oorlog. Bij inundatie wordt land onder water gezet om een vijandelijke opmars te hinderen. Een inundatiekanaal dient om daarvoor water aan te voeren. Aan Boezemkade 11 staan een damssluis met brug en een inundatiekanaal als provinciale monumenten vermeld.

Illustratieve foto. Foto: HelenJank via Pixabay (Pixabay-licentie)