Haarlemse geldzorgen: wat de wethouder zegt en oudere begrotingsstukken laten zien
Scholen vernieuwen, ondersteuning bieden en de openbare ruimte onderhouden: zulke opgaven vragen geld, terwijl de financiële speelruimte volgens wethouder Bas van Leeuwen beperkt is. In een interview bij D66 Haarlem waarschuwt hij voor tekorten op langere termijn. College en gemeenteraad moeten volgens hem bepalen hoe de uitgaven binnen de beschikbare middelen blijven.
Oudere gemeentestukken laten zien dat spanning tussen inkomsten en taken al langer speelt. Of onvoldoende Rijksmiddelen ook nu tekorten veroorzaken, valt met deze stukken niet vast te stellen.
Zorg en onderhoud vragen blijvend geld
In het jaarverslag over 2021 meldde het college tekorten in het sociaal domein. Volgens dat verslag werd de groeiende ondersteuningsvraag niet gecompenseerd door Rijksmiddelen; een arbitrage-uitspraak leidde tot een extra bijdrage. Dat onderbouwt dat Haarlem destijds met een financieringsprobleem kampte, niet hoe groot dat probleem nu is.
Het Financieel Kader 2022–2026 benoemde Jeugd en Wmo als een belangrijke structurele afweging. Voortzetting van het toenmalige beleid vergde volgens dat document minimaal zeven miljoen euro per jaar aan structurele middelen. Ook waarschuwde het voor veroudering van de openbare ruimte: een onderhoudsimpuls was nodig. Tijdelijk geld inzetten kon de druk verlichten, maar schoof volgens het kader een deel van de opgave vooruit.
Schoolgebouwen en zwembaden op de investeringslijst
Van Leeuwen noemt te vernieuwen scholen, twee nieuwe zwembaden en een nieuw OV-knooppunt als onderdelen van het investeringsprogramma. De begrotingsbrief beschreef al dat veel Haarlemse scholen in oude gebouwen zijn gehuisvest en dat de gemeente meerjarig naar de staat van haar gebouwen kijkt.
Daarmee zijn concrete opgaven zichtbaar, maar nog geen concrete bezuinigingen. Volgens Van Leeuwen moeten de mogelijke gevolgen voor toekomstige ambities nog politiek worden besproken. Welke gevolgen voor projecten, Wmo-ondersteuning, minimaregelingen of Buurts inmiddels zijn besloten, is met de beschikbare bronnen niet vastgesteld.
Welke begrotingsbesluiten neemt de gemeenteraad?
De raad stelt jaarlijks de bedragen voor gemeentelijke taken en activiteiten vast. Extra uitgaven of wijzigingen op beleidsveldniveau vereisen vooraf een begrotingswijziging. Ook inzet van de algemene reserve, de buffer voor tegenvallers, vraagt een expliciet raadsbesluit. Deze bevoegdheden zeggen nog niet welke taken wettelijk vastliggen of hoeveel keuzevrijheid Haarlem bij schoolgebouwen heeft.
Over Rijksbijdragen heeft Haarlem niet dezelfde zeggenschap: het financiële kader waarschuwde al dat de daadwerkelijk te ontvangen bedragen onzeker waren. Bij lokale investeringskeuzes telde bovendien de structurele begrotingsruimte zwaarder dan de ruimte om schulden aan te gaan. Een investering moest dus ook binnen de jaarlijkse begroting passen.
Illustratieve foto. Foto: Joana Kruse joanaimages.com, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
